Startpagina.
Reisverslagen.
Het schip.
Wie zijn wij.
Het plan!.
Contact.
Op deze pagina zal ik (jan, de kapitein) zo af en toe mijn ervaringen over enkele praktische zaken. neerzetten.. Voor het goede begrip, ik ben geen expert, het is mijn ervaring  en andere denken er misschien anders over.

Aan de orde komen:
         Stroom (electra)
       Zeilen
       Navigatie
       Drinkwater
       Communicatie
       Vissen
       Ankeren
       Veiligheid
           Zonwering
           Internet
       Koken op gas of ..
       Voorraad/bevoorrading
       Amusement onderweg
       Boordtijd
       Onderhoud

Ondervonden technische problemen tot nu toe (1/12/2010) in ruin 4 jaar
      Giek ophanging, lummelbeslag
      Electromotor ankerwinch
      Olie en diesel lekkage generator
      Lekkage zijraam door corosie
      Lekkage voor waterdichtschot
      Water afvoer pomp douche
      Kapotte ijskast
      Afstand bediening autopilot
      Diverse maal toiletten
      Los schieten grootzeil val
      Buiten speakers 2x
      Water afdichting schroefas
      Zoet waterpomp 2x
      Kort sluiting in gas/brand alarm
      Diverse malen problemen met laptop
      Lekkage luik toilet
      Hydraulische pomp kiel
      Ophanging spinakerboom
      Houtconstructie zwem plateau en opstapje
      12v plug koelbox
      Elektrische aansluiting ankerlicht
       Water in motor 2x
      Warmwater Verwarming die het  begaf
      Gebroken slang van hydraulische ophanging kiel
      Beide douchpompen vervangen
      Ijskast vervangen vanwege het hoge stroom verbruik oude
      Doorspoel pomp toilet voor vervangen      
       Zekering wind generator
      Watermaker tomeloos veel problemen maar opgelost door Rob Wink (heel goed)
      Radar losgekomen van ophanging
      Sluiting van rolfog afgebroken
      Hydraulische lekkage stuurinrichting
      Start accu generator
      Vlotter bildge pomp
      Non return klep van bildge pomp
      Koelwaterpomp hoofmotor
      Inhoudsmeter watertank
      Lekkage patrijspoot zeehut
      Versterking bimini frame (was doorgebogen door waterdruk)
      Nieuwe gasflessen doordat de oude te roestig waren
      Lek in dinghy
      Roeidol afgebroken
      Buitenboord motor vervuild
      Zinkanodes vervangen
      Navtex antenne aansluiting
       Hand marifoon aan/uit knop afgebroken
      Electr. Draden navigatie verlichting vervangen
      Verstopte ankerkluis afvoer
      Kielophanging gescheurd door hydraulisch breuk
      Lekkage voor toilet
      Relief klep hydraulisch systeem  vast
      Gootsteen keuken lekkage
      Gps plotter vervangen
      Verschillende laptops versleten
      Muffler verwarming door geroest en vervangen voor kun stof
      Carburator buitenboord motor vervangen
      Enkele huid platen vervangen vanwege roest
      Wind generator bedrading vergaan en vervangen
      Diverse maal ankerlicht gerepareerd.
      Watermaker/watermaker/watermaker KL. Ding
      Zeilen, verschillende malen gerepareerd of laten repareren
      Roest bestrijding neemt veel tijd en blijft een aandachtspunt maar onder controle
      Lekkage koelvloeistof motor
      Alle brandblussers  vervangen
      Nieuwe vloer in  voor piek en in voor en achtertoilet
      Alle winches opnieuw laten verchromen
      Ankerketting opnieuw laten galvaniseren
        Wederom olie lekkage generator
      Bilge pomp aansluiting gecorrodeerd

      
      
Stroom
Het leven aan boord, met name als je zoals wij veel ankeren en/of langere tochten maakt, wordt o. a. beheerst door de vraag  hoeveel zit er nog in de accu’s en wanneer en hoe moet ik ze vullen..
Verder kom je er aan boord achter wat je met stroom kan doen en wat het aan moeite kost, om het te krijgen. Je doet ieder onnodig  lampje uit terwijl je thuis rustig vele lampen als sfeerverlichting laat branden zonder er bij na te denken..
Maar wat geeft het een heerlijk gevoel om selfsupporting te zijn. De wind brengt je waar je heen wilt en jehoeft niet naar een jachthaven voor stroom of drinkwater. Ik zoek nog een methode om ook zelf diesel te kunnen maken(suggesties zijn zeer welkom) Maar nu eerst het onderwerp “stroom”.

Hoe gaan we er mee om:
Het is duidelijk: “des te minder je gebruikt des te minder heb je nodig” (Cruiff/Jan)
· We hebben bijvoorbeeld led-lampjes van Osram in ieder compartiment bevestigd. Deze werken op batterijen, gaan heel lang mee en geven voldoende licht om alles te kunnen zien.
· Ook heb ik in Almerimar (Spanje) een ankerlicht gekocht (70 euro) die automatisch aan/uit gaat en die de hele nacht evenveel gebruikt als mijn normale ankerlicht in een uur.
· Als we nachts varen in een gebied met weinig scheepvaart hebben we het driekleuren toplicht aan, komt er dan een schip in de buurt dat problemen zou kunnen opleveren dan switchen we naar de normale nav- en toplichten ( dus 1 lamp I..p.v. 4, dit scheelt 6 amp/uur dus voor de hele nacht 50 amp. en dat is 10% van onze accu capaciteit). Er zijn ondertussen ook led-nav lichten te kopen maar die vind ik nog wat te duur.
· Als we brood bakken met de machine dan zorgen we dat het laatste uur, de periode dat hij de meeste stroom vraagt, de generator draait.
· Zolang de generator draait laden we de telefoontjes, tandenborstels, stofzuiger en computers op.
· Verder scannen we het elektrisch paneel regelmatig of er niets onnodig aan staat.

We laten de acccu’s in principe nooit beneden de 50% komen en laden ze niet hoger op dan 80%, dat betekent dat we ongeveer 180 amp kunnen gebruiken en dat komt er als we voor anker liggen op neer dat we of  iedere dag een uur of om de dag twee uur moeten stroom draaien. Dit natuurlijk afhankelijk van de hoeveelheid wind want als het een beetje waait doet de windgenerator lekker mee zodat alles een dag of wat kan opschuiven. Maar je zult hoe dan ook af en toe moeten bijtanken en dan is het de vraag hoe?

De mogelijkheden:
 ' Walspanning
 ' Generator
 ' Windgenerator
 ' Sleepgenerator
 ' Schroefgenerator
 ' Zonnepanelen

Walspanning:
Heerlijk, alles mag aan en de accu’s worden eindelijk weer eens 100% gevuld. Wat een luxe. Zodra we walstroom hebben en we zitten krap met gas (hierover later meer), dan koken we ons water met de waterkoker en koken we op een speciaal hiervoor meegebrachte kookplaat. Voor de walspanning is het handig om niet alleen de gangbare blauwe driepolige stekker aan boord te hebben te hebben, maar ook zijn groter broertje  In Spanje kwamen we in jachthavens waar je alleen de grote stekkers kon gebruiken.

Generator
Een generator aan boord is natuurlijk een luxe. Als je hem niet hebt, moet de hoofdmotor het werk doen. Het doet mij altijd pijn om de hoofdmotor te laten draaien alleen om de accu’s te laden. Het is niet zo best om zo’n motor lang onbelast te laten draaien en de onderhoud beurten komen dan ook sneller voorbij.
Wij hebben een generator (6 KvA) die direct 220 volt produceert. Dus als de generator draait worden via de acculader de accu’s geladen en kunnen we tegelijkertijd de grotere 220V stroomvreters gebruiken.
Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan de: stofzuiger, warmwater/verwarming, elektrisch kacheltje, tosti-ijzer, waterkoker, kookplaat, broodmachine, naaimachine, boormachine, decoupeerzaag, ect.
Het nadeel van dit systeem is dat de accu’s geladen worden via de acculader en als die maximaal levert dan gaat het normale verbruik ten koste van het opladen. Dus als de generator draait lijkt het een mooi moment om tevens water te maken (werkt op 12V) maar dan worden de accu’s minder snel opgeladen. Daarnaast moet onze generator altijd 3000 toeren draaien om aan de 220 fase te komen en dat hoeft een generator die 12/24V produceert niet.
Ik denk dat als ik nu voor de keuze stond, ik zou kiezen voor een 12V generator. Er moet dan wel een zware invertor bij om de benodigde 220V te produceren.

Windgenerator
We hebben er één.. Ik denk dat als ik alles van te voren had geweten, we het geld van de windgenerator aan  zonnepanelen hadden besteed.

Herziende mening: Doordat de een van de connectors niet goed was aangesloten bleken we veel opbrengst te verliezen Na dit hersteld te hebben bleek de opbrengst heel veel groter en is het een waardevolle aanvulling op de stroom  huishouding.

Aanvankelijk hadden we, de door heel veel cruisers gebruikte, X-marine. De kleine hardwerkende herrieschopper.
Waarom zoveel zeilers deze hebben is mij niet duidelijk. Hij maakt zoveel herrie dat je je schaamt als hij aan staat zodra er andere schepen in de buurt zijn en ‘snachts kan hij al helemaal niet aan want dan doe je geen oog dicht.
Als hij draait lijkt het alsof er minstens twee bft meer staat dan dat er is.
Gelukkig had ik de deal met Rietpol dat ik hem zou proberen en in kon leveren als wij vonden dat hij te veel herrie maakte dus na een half jaar wist ik niet hoe snel ik dat ding  kwijt moest.
Ik kon hem toen inruilen voor een andere, de D400. Dit is een  Engels apparaat van Electic Energy. Hij is groter en zwaarder (17kg), heeft 5 bladen en is absoluut geluidsarm met een vergelijkbare opbrengst als de X-marine.
Vanaf  15 knopen houdt hij het verbruik aan boord redelijk bij en vanaf 20 knopen laadt hij zelfs bij.
Mijn ervaring tijdens het zeilen is nog niet zo groot maar wat ik bemerkt heb is, dat door het slingeren van het schip de molen regelmatig de verkeerde kant uit staat en dat hij dan bijna tot stilstand komt terwijl er windkracht 6 staat.
Een nadeel van de D400 is dat je, door zijn groter gewicht en grootte een stevigere constructie nodig hebt. Ook elektronisch gezien is de X-marine handiger want deze stopt met draaien als de accu’s vol zijn terwijl bij de D400 er een apart kastje bij moet die dan de overtollige energie omzet in warmte. Als we op de motor varen dan zet ik hem zodoende met veel klim en vliegwerk vast.
Kortom, de X-marine heeft afgezien van de enorme herrie alleen maar voordelen, maar de herrie telde voor ons 10 x te zwaar om ons te laten leven door herrie.

Sleepgenerator
Niet aan boord maar hoor dat deze zeer effectief is. Het kost je alleen wat snelheid en je schijnt de propeller wel eens kwijt te raken.

Schroefgenerator
Niet aan boord.
Schijnt ook zeer effectief te zijn maar kost een 0,5 knoop snelheid.

Zonnepanelen
Niet aan boord maar wel op de wensenlijst
Hoor geweldige verhalen over opbrengst maar dan moet je wel de nodige vierkante meters hebben en die kosten ook heel veel plakka’s. Ik heb wel van mede zeilers gehoord dat als je in de winter op de gematigde breedtes              vaart en in de passaat gebieden met veel bewolking, de boel het laat afweten qua opbrengst en een
generator erbij handig is.

We hebben sinds Trinidad 2 zonnenpanelen (2x120watt) en sindsdien hebben we geen stroom problemen meer. In het passaat gebied vangen wind en zon al onze benodigdheden op. Als het een beetje waait >20 knopen en de zon is er komt er 15-20 amps binnen. De generator gebruiken we bijna niet meer, het gene erg veel diesel  bespaard. Ik heroep bovenstaande en pleit voor wat we nu hebben. Wind en zon-energie heerlijk onafhankelijk.

Zeilen

Algemeen
6-6-2007
We hebben een rolgrootzeil, genua en kotterfok. Het schip weegt 25 ton dus hard zeilen is er niet bij. Maar de eerste ervaringen met de oversteek naar de Azoren zijn niet slecht. Nu is de Raaf wel net weer helemaal schoon vanonder en zit er verse laag anti-fouling op maar ze loopt geweldig. Een gemiddelde van 6 kt bij de oversteek en dat met gereefd grootzeil en in de nacht de fok en overdag de genua. Nu hadden we wel hele gunstige wind, alles meer dan ruime wind maar wel met zeer ruwe zeegang.
De eerste 24 uur haalden we zelfs 158 mijl en dat is 6.5 gemiddeld. Daarna hebben we besloten om comfort te laten prevaleren en hebben we vooral ‘s nachts gereefd. Hiermee werd het een stuk comfortabeler en dat is heel veel waard op een langere oversteek.

Grootzeil
6-6-2007
Aanvankelijk vond ik het maar niets dat rolsysteem in de mast. We hadden grote moeite met het eruit krijgen van het zeil en ik was bang voor reven. Maar na wat ervaring te hebben op gedaan, valt het allemaal erg mee en kunnen we zelfs vanuit de kuip het grootzeil in en uit doen zonder dat we daar echt recht op de wind voor hoeven te varen.
Bij het reven kunnen we het zeil voldoende vlak trekken en ook bij behoorlijke deining op de ankerplaats kunnen we een stukje grootzeil trekken dat aanzienlijk scheelt in rollen.

Een van de betere maar hartstikke dure aanschaf is de “Walder boombrake” Deze voorkomt dat je een klapgijp krijgt en houdt de giek in de positie waarin je hem wilt hebben. Indien het zeil de andere kant op staat dan kan je hem heel rustig laten vieren, alles geheel gecontroleerd en veilig.

Kotterfog en Genua
6-6-2007
Deze voeren we vanaf ruime wind vaak samen tot bijna voor de wind. Daarna gaat één van de twee of beiden            in een boom.
Ik heb 2 bomen en wil straks in de passaat alleen op beide voorzeilen varen met het grootzeil een klein stukje strak in het midden tegen het rollen. Hierover later
We hebben in de passaat gebieden veel met beide voorzeilen gewerkt. Ik heb alleen een constructie met extra lijnen gemaakt zodat de bomen gefixeerd worden dwarsuit. Als de wind toeneemt kunnen we ze reven en de bomen laten zitten. Ook bij een squall lieten we de bomen zitten en rolde de zeilen weg.

Navigatie
We hebben, op een paar overzeilers na, uitsluitend elektronische kaarten en dat werkt heel goed. Natuurlijk hebben we voldoende back-up en zijn we niet afhankelijk van één systeem. In feite hebben we 3 onafhankelijke systemen met 3 navigatie programma's en naast de vaste GPS, 2 handhelds, 1 in de grebbag en een in de brandkast (tegen bliksem inslag)

Het dagelijks systeem werkt op een oude (6 jaar) IBM laptop met windows  2000. Hij is aangesloten op de vaste GPS en werkt met Maxsea. We zetten hier meestal een vaarplan in en als het een lang traject is dan zet ik het waypoint direct op de GPS die ik dan weer aan de autopilot kan koppelen zodat je er geen omkijken meer naar hebt. ‘t voordeel daarvan is dat de laptop dan gewoon op stand-by kan.  
Op kortere trajecten laten we ons over de laptop manoeuvreren met een klapje recht of links om op track te blijven.

Als back-up heb ik een nog oudere laptop waar alleen Maxsea en Tsunami opstaat. Deze ligt verpakt in folie( tegen statische ontlading bij bliksem inslag) in een kast en kan ook aan de GPS worden gekoppeld.

Verder hebben we een nieuwere laptop voor de communicatie. sailmail, weerkaarten, etc. Deze heeft ook Maxsea, Tsunamie en C-map. Op deze kan een USB-muis-GPS aangesloten worden en alle drie de programma’s werken er goed op.
Het lijkt allemaal wat overdone en dat is ook zo maar het kost zo weinig (de oude laptops kan je meestal bijna voor niets krijgen, de handhold GPS had ik al, alleen de GPSmuis heb ik voor 5 tientjes op de Hiswa gekocht.
Alle programma’s en kaarten worden op de route veelvuldig aangeboden maar kijk uit met een illegale versie van Maxsea in Frankrijk. Ik heb gehoord dat de Franse douane wel eens controleert of je de juiste permits hebt!! Ik heb het van horen zeggen!

Dus zo hobbelen we over de aardkloot.

Water(drink)
Naar mate je zuidelijker komt wordt het drinkwater een grotere zorg.
Wij testen het water heel kritisch op chloor (i.v.m. de watermaker) en op smaak. Alleen indien het naar ons beider tevredenheid is komt het in de tank anders wachten we op een andere tank mogelijkheid.
We zijn verschillende zeilers tegen gekomen die dure flessen water kopen om te drinken en het boordwater alleen gebruiken voor koken en douchen. Nu heb ik makkelijk praten want we hebben maar liefst 1000lt aan boord dus we kunnen ook even wachten op beter water en dus is onze voorraad goed om te drinken.
Een probleem dat wij hebben en met ons meerdere is dat er een bacterie zit in de leiding tussen tank en kraan en dat als er lang (een aantal uren) niet getapt wordt er eerst water met schuim en een raar luchtje uitkomt. Maar na een minuutje doorspoelen is het heel goed bruikbaar. Ik heb er van alles aan geprobeerd te doen. Gespoeld met azijn, chloor, officieel spul voor schoonmaak van tanks, en zelfs kukident. Meestal werkt het dan een paar dagen goed maar het komt daarna toch weer terug Ik heb nu nieuwe slang gekocht en ga de leiding vernieuwen maar dat is een vervelende klus dus dat stel ik graag uit.
Joanneke heeft inmiddels een zeiltje gemaakt waar we regen water mee op kunnen vangen. Onderin zit een slang die rechtstreeks naar de watertank gaat. We  hebben sinds Salvador geen water meer gemaakt of getankt. Alles komt uit de hemel vallen en we houden zo onze taks vol.

Watermaker
We hebben een Schenker. Hij kan 35 lt per uur maken en verbruikt dan 8 amp/u. Ik had achteraf er liever één op 220 V gehad, gezien mijn 220V generator, maar dat is niet anders. Ook had hij 2 x zoveel mogen leveren maar die is dan ook weer een stuk duurder.
Voorlopig werkt deze goed. We hebben er nog niet zoveel water mee gemaakt (ong. 1000 lt) en hij werkt prima. De ervaring van anderen die ik ken (2) is niet zo gunstig, alleen maar problemen, dus afkloppen maar.

Wat wel mooi is dat ik een driewegkraantje heb zodat ik het gemaakte drinkwater of naar de tank kan laten lopen of naar een water jerrycan. Dit kan van nut zijn als het water in de grote tank niet meer te gebruiken is door of een kapotte pomp of als het bedorven is of zo.
In Cur deed de watermaker het niet meer. Er zaten steentjes in de wateropvoerpomp en die hebben de hogedruk pomp beschadigd. Door bijzondere goede service van de importeur ROB WINK, van SCHENKER watermakers, die alle onderdelen gratis opgestuurd heeft, doet hij het weer. Alleen het zoutgehalte is nog wat hoog.


Zoutwaterpompje
Werkt met een voetpompje s erg handig om de afwas mee voor te spoelen. Scheelt een hoop drinkwater.

Buitendouche
Is een must. Heerlijk om even af te spoelen na het zwemmen en om een compleet bad te nemen als je ergens voor anker ligt. Helaas geen warm water maar dat is ook niet echt nodig. Als het koud is kunnen we binnen met warm water douchen.
De buiten douche wordt ook gebruikt om de vissen die we vangen af te spoelen en het bloed weg te spoelen van het achterdek. Kan ook met de puts maar dit gaat beter en sneller.

Warm water
Dit wordt via een boiler door de verwarming ketel gemaakt en heeft 220V nodig. We zetten het systeem              alleen aan als we willen douchen.


Wachtsysteem/wachtlopen
We hebben gekozen voor een 3 uur op 3 uur af systeem gedurende de nacht en overdag 2 x 4 uur en 1 x 4 uur gezamenlijk.
Het zag er als volgt uit .    2100-2400 Jan
                                      0000-0300 Joanneke
                                      0300-0600 Jan
                                      0600-0900 Joanneke
                                      0900-1000 gezamenlijk  (ontbijt)
                                      1000-1400 Jan
                                      1400-1500 gezamenlijk (lunch)
                                      1500-1900 Joanneke
                                      1900-2100 gezamenlijk (diner)

In de periode dat je gezamenlijk tijd hebt moet je wel goed afspreken wie wat doet. Want anders heb je al gauw dat de één van de ander denkt dat hij uitkijkt en andersom en dus niemand.
We hebben de afspraak dat we tijdens het wacht overgeven niet sociaal doen maar vertellen wat er loos is en direct gaan slapen. De slapende persoon wordt 5 min  voor wacht wissel gepord en 5 min na wacht wissel ligt de afgaande wacht te kooi. De afgaande wacht zorgt er wel voor dat een thermoskan met heet water klaar staat.

We gebruiken de kooi in het midden van het schip naast de kombuis als zeekooi. Deze is uitgevoerd met slingerzeiltje en je ligt er heerlijk stabiel. Niet rustig want je ligt boven de watertank en dus een geklots van jewelste maar dat went.

Ik heb bij Karwei voor een paar tientjes een huisbel op afstandsbediening gekocht. De bel zit bij de zeekooi en de drukker heb ik in plastiek gesealed en hangt om de hals van de wachtloper. Een druk op de knop en de slapende wacht staat aan dek. Heel effectief en zeer goedkoop.
De wacht heeft in de nacht uren buiten altijd een zwemvest aan en  is aangelijnd indien alleen en mag nooit alleen de kuip verlaten.

De wacht heeft, behalve zijn eigen ogen, het volgende tot zijn beschikking:
                          AIS
                          RADAR
                          MARIFOON
                          SART

AIS.
Dit is de uitvinding van de eeuw voor ons als zeilers. In de luchtvaart bestaat het allang en geeft daar ook opdrachten om een ongeluk te voorkomen. Dit zal ooit ook wel in de scheepvaart worden geïntroduceerd.
Ieder schip groter dan 300 BRT moet zo’n apparaat hebben dat continu een aantal dingen uitzendt.
Zoals: positie,
          koers, vaart,
          naam en NMSI nummer,
Bij ons staat hij altijd aan en wel op een range van 8 NM met het alarm op 4 NM. Hierdoor gaat het alarm af voor ieder schip groter dan 300 BRT dat binnen onze 4 NM cirkel komt. Het enige nadeel aan deze AIS is dat hij alleen met noord-up gepresenteerd wordt. Je moet zelf dus altijd je eigen koers op het schermpje trekken om te zien waar het contact ten opzichte van jou zit. Joanneke zet de radar ook altijd north-up zodat ze direct ziet waar het contact op de AIS zit (BB/SB/recht vooruit of achteruit). Zelf heb ik liever koers-up en trek een denkbeeldige lijn van de koers op het AIS-schermpje en trek daaruit mijn conclusie.
Als er een conflict dreigt te ontstaan kan je het schip bij zijn naam oproepen en vragen wat zijn intenties zijn en of hij jouw heeft gezien. Geeft hij geen antwoordt op kanaal 16 dan kan je met zijn MNSI nummer via de marifoon een ship-to-ship call doen. Ik heb dit verschillende keren geprobeerd en het werkt uitstekend. Eén van de stuurlieden van een Nederlands koopvaardijschip vertelde mij dat als hij deze call niet binnen 5 minuten beantwoordt er een alarm  afgaat in de hut van de kapitein en dat vinden ze niet leuk.  

Radar.
In de nacht staat hij altijd op stand by en om het kwartier laten we hem even draaien om te kijken of we niets gemist hebben via het blote oog of  via de AIS.
Mist-procedure:
Het is natuurlijk bij uitstek het apparaat bij mist. We hebben al een paar keer in de mist gezeten.
Onze procedure werkt als volgt.
Ik sta binnen en en interpreteer de echo’s, monitor de VHF en geef  door aan Joanneke wat en en welke richting ze een schip of boei kan verwachten. Joanneke staat buiten achter het roer en kijkt uit en kan ieder moment ingrijpen. De auto-piloot staat aan want het is zeer belangrijk om een rechte koers te varen zodat andere schepen jouw koers en vaart goed kunnen plotten.

De radar is ook een uitstekend middel om Squall’s of onweer wolken vroegtijdig te zien. Je kan de heftigste gebieden  vermijden door je koers aan te passen. Je word er dan in ieder geval niet door verrast en kan op tijd je zeilen aanpassen.

Marifoon;
Gebruiken we regelmatig. Roepen vaak andere schepen op om een praatje pot te houden en gebruiken hem ook vaak in de haven om kon tact te houden met bekende op andere schepen.
We hebben ook een kleine portable. Erg handig want de echte marifoon kan ik alleen binnen bedienen en de portable  gebruik ik dus vanachter het roer. We gebruiken hem ook vaak als communicatie middel als één van ons de wal op gaat. Kanaal 77 is daar geschikt voor.

Sart
De ondervindingen/ervaringen tot nu toe. (Juli 2006/ 2007).
Volgende pagina